Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Orta Vadeli Program sonrası kamuda tasarruf, vergi adaleti ve enflasyon hedeflerine ilişkin kritik açıklamalarda bulundu.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde Orta Vadeli Program’ın (OVP) açıklanmasının ardından kamuoyuna önemli değerlendirmelerde bulundu. Bakan Şimşek, kamuda uygulanan tasarruf tedbirlerinin başarıya ulaştığını ve yatırımlarda kesinti yapıldığı algısının doğru olmadığını açıkladı. Vergi adaletini sağlamak amacıyla dolaylı vergilerin payını azalttıklarını belirten Şimşek, enflasyonun zorlu koşullara rağmen kontrolden çıkmamasının kritik olduğunu vurguladı. Ayrıca, eğitim sektöründeki fahiş fiyat artışlarına ilişkin endişelerini dile getirdi.
Bakan Şimşek, yatırımlardan yapılan kesintiyle kamuda tasarruf edildiği algısının gerçeği yansıtmadığını ifade etti. Milli gelir içindeki kamu yatırımlarının payının 2027 bütçesinde 2026’ya göre düşmediğini, aksine cüzi bir artışla yüzde 1,8’e yükseltme planlandığını belirtti. Bu durum, tasarrufun yatırımları azaltarak yapılmadığını gösterdi.
Kamuda tasarruf tedbirlerinin başarıyla uygulandığını belirten Şimşek, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın bu konudaki güçlü iradesine dikkat çekti. 2024’te yayımlanan tasarruf genelgesinin güçlü bir izleme, denetleme, raporlama ve yaptırım çerçevesi oluşturduğunu hatırlattı. Bakanlık, yaptırım boyutu hariç diğer aşamalarda güçlü bir fonksiyon ifa etti ve somut sonuçlar elde etti.
Kamu taşıtları, binaları, haberleşme, seyahat, enerji, su, kırtasiye ve demirbaşlar gibi alanlarda önemli tasarruflar yapıldı. Bakan Şimşek, tasarruf genelgesinden önceki 10 yılda bu kalemlerin bütçe harcamaları içindeki payının yüzde 4,6 olduğunu, 2025 sonu itibarıyla bu oranın yüzde 2,9’a gerilediğini aktardı. Bu tasarruf, cari fiyatlarla 484 milyar liraya tekabül ederek 6 bakanlığın bütçesinden daha büyük bir etki yarattı.
Vatandaşların en çok dile getirdiği konulardan biri olan kamu taşıt kullanımı alanında da iyileşmeler yaşandı. Tasarruf Genelgesi’nin yayımlanmasının ardından, sözleşmesi sona eren kiralık taşıtların yenileme sürecinde kiralık araç sayısı yüzde 21 oranında azaltıldı. Ayrıca, hizmet bina yapımları gözden geçirilerek sınırlamalara gidildi ve zorunlu haller dışında yeni bina yapımında temkinli davranıldı.
Hazine ve Maliye Bakanı Şimşek, vergi adaletini sağlamak için çok ciddi tedbirler aldıklarını ve kayıt dışılıkla mücadelede gönüllü uyumu önceliklendirdiklerini belirtti. Tespitlerin yapılmasının ardından, denetimden önce mükellefler ve temsilcilerle paylaşılarak düzeltme imkanı tanındı. Şimşek, denetimlerin büyük şirketlere yoğunlaştığını vurguladı.
Bakan Şimşek’in verdiği bilgilere göre, büyük şirketlerde denetim oranı 2024’teki yüzde 11 seviyesinden 2026 yılı için yüzde 31,3’e yükseltildi. Orta ölçekli şirketlerde denetim oranı yüzde 3,6’dan yüzde 7,3’e artırıldı. Küçük ölçekli şirketlerde ise denetim oranı 2024’te yüzde 2,1 iken bu sene yüzde 1,1’e gerileyerek toplumdaki algının aksine bir durum ortaya koydu.
Gelir vergisi beyannamesi sayısının 3,8 milyondan 5,5 milyona ulaşarak rekor bir düzeye çıktığına dikkat çeken Şimşek, bunun vergi gelirlerine olumlu yansıdığını ifade etti. Vergi gelirlerinin milli gelire oranı 2022’de yüzde 15,4 iken, 2023’te yüzde 16,6’ya, 2026’da ise yüzde 17’nin üzerine çıktı. 2027 tahmini ise yüzde 17,9 olarak belirlendi.
Dolaylı vergilerin toplam vergiler içindeki payının azalması da önemli bir gelişme olarak kaydedildi. 2023 yılında yüzde 65,5’e kadar çıkan bu oran, 2026 tahminiyle yüzde 60’ın altına inebilir. Bakan Şimşek, bu durumun vergide adaleti sağlama yönünde ciddi bir ilerleme olduğunu belirtti.
Enflasyonla mücadele konusunda da açıklamalarda bulunan Şimşek, son yıllarda yaşanan çoklu şoklara rağmen enflasyonun kontrolden çıkmamasının önemli olduğunu söyledi. OVP’nin en önemli getirisinin öngörülebilirlik olduğunu vurgulayan Şimşek, kural bazlı yaklaşım ve proaktifliğin bu dönemde esas alındığını ifade etti.
Bakan Şimşek, zorlu konjonktürde, 2023’teki deprem, KKM ve EYT gibi etkilerle birlikte enflasyonun kontrolden çıkmamasının kritik bir başarı olduğunu belirtti. Temel mal enflasyonunun yüzde 16’nın altına düştüğünü, cari açıkta kırılganlığın azaldığını ve gelir dağılımında son 2 yıldır iyileşme görüldüğünü ekledi.
Kur Korumalı Mevduat (KKM) sisteminden çıkışın önemine değinen Şimşek, vatandaşların döviz talebinin geçmişe oranla ciddi ölçüde azaldığını ve liraya olan güvenin farklı bir noktaya ulaştığını söyledi. Bu gelişmeleri programın önemli kazanımları arasında gösterdi.
Finansmana erişimde üretken kapasiteyi destekleyici adımlar atıldı. KOBİ kredilerinin toplam krediler içerisindeki payı uzun vadeli ortalamaların üzerinde, yüzde 27 seviyesine yükseldi. İhracat kredilerinin toplam krediler içindeki payı ise son 3 yılda yüzde 6,3’ten neredeyse yüzde 12’ye çıkarak önemli bir artış gösterdi. Günlük reeskont kredi limiti 17 kat artırıldı.
Geçen yıl 956 bin çiftçiye 661 milyar liralık kredi verildiğini ve Hazinenin 182,6 milyar lira faiz desteği sağladığını aktaran Şimşek, son bir yılda faiz desteğinin 244 milyar liraya ulaştığını bildirdi. 258 bin esnafın sübvansiyonlu kredilerden yararlandığını da ekledi. İmalat sanayisine 250 milyar liralık finansman desteği sağlanacağı da duyuruldu.
Bakan Şimşek, gıda fiyatlarına ilişkin değerlendirmelerde bulunarak, savaşın etkisiyle gübre ve mazot gibi temel girdilerde yaşanan artışların fiyatları etkilediğini belirtti. Ancak bu sene üretim bolluğu sayesinde gıda fiyatlarında önümüzdeki aylarda normalleşme beklendiğini ifade etti. Gıda enflasyonunun manşet enflasyonuna yakınsama olasılığının yüksek olduğunu söyledi.
Eğitim enflasyonundaki yüksek artışlara da değinen Şimşek, 2023 öncesinde eğitim ücretlerine yüzde 36 fiili üst sınır getirilmesine rağmen özel okulların fahiş fiyat artışlarına devam ettiğini aktardı. Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde yapılan düzenlemeyle kural bazlı bir fiyatlama mekanizması getirildiğini hatırlattı. Yükseköğretim Kurulu (YÖK) ve Milli Eğitim Bakanlığı’nın bu kurallara uyumu denetlemesi gerektiğini vurguladı.
Eğitim enflasyonunun 2024’te yüzde 92, 2025’te yüzde 66 ve bu sene yüzde 53 olarak gerçekleştiğini belirten Şimşek, manşet enflasyonundan ciddi bir kopuş yaşandığına dikkat çekti. Vatandaşların büyük çoğunluğunun çocuklarını devlet okullarına gönderdiğini ve bu okullarda harç veya kitap ücreti olmadığını hatırlattı. Özel okulların ücret artışlarının takip edilmesi gerektiğini ve bu kadar yüksek artışları meşru kılacak bir zemin görmediklerini ifade etti.
