Türkiye, son 25 yılda Cumhurbaşkanı Erdoğan liderliğinde ticarette devrimsel bir dönüşüm yaşadı. İhracat 8,7 kat artarken, hizmet ihracatı 8 kat büyüdü.
Türkiye, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın liderliğinde son 25 yılda ticaret alanında önemli bir dönüşüm geçirdi. Bu değişim, sadece rakamsal büyümeyi değil, aynı zamanda ticaretin yapısını, araçlarını, kapasitesini ve küresel rekabet gücünü de kapsıyor.
Bakanlık açıklamasına göre, 2001’de 31,3 milyar dolar olan mal ihracatı, 2025’te 273,3 milyar dolara ulaşarak yaklaşık 8,7 kat arttı. Aynı dönemde hizmet ihracatı ise 15,1 milyar dolardan 122,6 milyar dolara çıkarak 8 kat büyüdü. Türkiye’nin dünya hizmet ihracatındaki payı da %0,89’dan %1,28’e yükseldi. Ülke, 63,5 milyar dolar hizmet ticareti fazlasıyla cari açığın finansmanına katkı sağladı. Mal ve hizmet ihracatının toplamında Türkiye, yaklaşık 400 milyar dolarlık bir ihracat kapasitesine ulaştı.
Bu dönüşümün kilit araçlarından biri olan TURQUALITY Destek Programı, 2004’te dünyanın ilk ve tek devlet destekli markalaşma programı olarak başlatıldı. Program kapsamında bugün 411 firma ve 443 marka yer alıyor. Yaklaşık 19 bin KOBİ, UR-GE projelerinden faydalandı.
MERSİS üzerinden 2,6 milyondan fazla şirkete dijital hizmet sunulurken, MERSİS’in aktif kullanıcı sayısı 3,6 milyonu aştı. Bu gelişmelerle Türkiye, KOBİ’leri ihracata kazandıran, gümrük işlemlerini dijitalleştiren, ticaret sicilini elektronik ortama taşıyan, e-ihracatı destekleyen ve ticarette yapay zeka uygulamalarını devreye alan güçlü bir ticaret ekosistemine kavuştu. Bu dönüşümün merkezinde ise “Türkiye Yüzyılı” vizyonu yer alıyor.
İhracat finansmanı alanında Türk Eximbank’ın sermayesi 200 milyar liraya yükseltildi ve şube sayısı 2001’deki 2’den 25’e çıktı. 7 irtibat bürosuyla da ihracatçılara hizmet veriliyor. Eximbank, 2026 sonuna kadar ihracata 59 milyar dolar reeskont kredisi sağlamayı hedefliyor. Destek kapsamı genişletilerek hizmet sektörleri, e-ihracat girişimcileri ve katılım bankacılığı tercih eden firmalar da sisteme dahil edildi. İhracatı Geliştirme AŞ (İGE) aracılığıyla 22 Haziran itibarıyla ihracatçıların 291,4 milyar lira tutarındaki kredisine 255,1 milyar lira kefalet sağlandı.
Kağıtsız Gümrük Projesi ile Tek Pencere Sistemi sayesinde 26 kurumun 192 belgesi tek noktadan temin edilebilir hale geldi. Bu süreçte yapay zeka teknolojisi kritik rol oynadı. E-Kolay İhracat Platformu (E-KİP), e-ihracata yönelik yapay zeka destekli dijital danışmanlık merkezi olarak firmalara hedef pazar seçiminden pazaryeri değerlendirmesine, dijital pazarlamadan lojistiğe kadar birçok alanda rehberlik ediyor.
Elektronik ticaretin hukuki altyapısı düzenlenerek, Türk firmalarının dijital pazarlara erişimi kolaylaştırıldı. Türkiye’nin dış ticaret kapasitesindeki büyümeye paralel olarak gümrük altyapısı da modernize edildi. 19 kara yolu gümrük kapısı yenilenirken, stratejik kapılar CCTV, X-Ray ve plaka tanıma sistemleriyle donatıldı. Gümrükte tasfiyelik hale gelen eşya ve araçların satışları, coğrafi kısıtlama olmaksızın 1,4 milyon kullanıcıya açık elektronik ihale sistemi üzerinden yapılıyor.
2026 yılı itibarıyla 4.562 farklı gümrük tarife istatistik pozisyonunda ilave gümrük vergisi uygulanıyor. Yılın ilk 5 ayında 280 ticaret politikası savunma önlemi bulunurken, önleme tabi ürünlerin ithalatı geçen yıla göre %2 geriledi. Bu dengeleyici ticaret politikası, yerli üretimi korurken dış ticareti de sürdürülebilir şekilde büyütmeyi amaçlıyor.
İkinci el otomotiv, taşınmaz ve kuyum ticaretinde yetki belgesi sistemi ile kayıtlı ve güvenilir bir ticaret yapısı hedefleniyor. Haziran itibarıyla ikinci el motorlu kara taşıtı ticaretinde 84.912, taşınmaz ticaretinde 80.818, kuyum ticaretinde ise 15.17 işletme yetki belgesi aldı.
Tüketiciyi koruma çalışmaları kapsamında 2011-2026 döneminde yaklaşık 59 bin 338 işletmede 64 bin 190 parti ürün denetlendi. Güvensiz Ürün Bilgi Sistemi (GÜBİS) 7,5 milyondan fazla ziyaret aldı. Fahiş fiyat artışı ve stokçuluk kapsamında 1,3 milyar liranın üzerinde idari para cezası uygulandı.
Bugün 266 lisanslı depo şirketi 14,4 milyon ton depolama kapasitesiyle faaliyet gösteriyor. Türkiye Ürün İhtisas Borsası’nda 2019’dan bu yana elektronik ürün senedi işlem hacmi 425 milyar lirayı aştı.
Ticarette yeşil dönüşüm politikaları kapsamında, Responsible Yeşil Mutabakata Uyum Projesi Desteği ile firmaların sürdürülebilirlik ve bilişim danışmanlığı giderleri 5 yıl boyunca %50 ve toplam 17,64 milyon liraya kadar destekleniyor. Haziran itibarıyla 166 firma bu destekten faydalanıyor.
Türkiye, bugünün ihracatını artırırken aynı zamanda yarının ticaret kurallarına uyum sağlayan bir üretim ve ihracat altyapısı inşa ediyor. 25 yıl önce ihracatçıya pazar kapısını açan Türkiye, bugün o kapının ötesindeki bütün ekosistemi kuruyor. Hedef, daha fazla ihracatın ötesinde, daha yüksek katma değer, daha güçlü Türk markaları, daha fazla küresel pazar, daha hızlı ve dijital ticaret, daha güçlü KOBİ’ler, daha rekabetçi üretim, daha güvenli iç piyasa ve daha sürdürülebilir bir Türkiye’dir. Bu başarı, “Türkiye Yüzyılı” vizyonuyla geleceğe güçlü bir başlangıçtır.
