Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Bayraktar, Türkiye’nin 2040 enerji yol haritası “Vizyon 2040″ı duyurdu. 300 milyar doları aşan yatırım hedefi belirlendi.
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Türkiye’nin 2040 yılına kadar enerji ve maden sektörlerinde 300 milyar doların üzerinde yatırım yapılmasını öngören “Vizyon 2040” enerji yol haritasını açıkladı. Bayraktar, bu stratejik planı Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK) Türkiye-ABD İş Konseyi (TAİK) tarafından düzenlenen 19. Türkiye Yatırım Konferansı kapsamında kamuoyuyla paylaştı. Yeni enerji mimarisi, ülkenin artan enerji talebini karşılamayı, dışa bağımlılığı azaltmayı ve 2053 karbon nötr hedefine ulaşmayı hedefliyor. Programın detaylarının bu yıl ekim sonu veya kasım başında açıklanması bekleniyor.
Bakan Bayraktar, dünyada ve özellikle bölgede enerji güvenliği koşullarının giderek zorlaştığını belirtti. Kovid-19 salgını, Rusya-Ukrayna Savaşı, tedarik zinciri sorunları ve finansal sıkılaşma gibi gelişmelerin enerji fiyatlarını ve arz güvenliği endişelerini artırdığını vurguladı. Türkiye’nin enerji stratejisinin talep, bağımlılık ve karbonsuzlaşma olmak üzere üç temel başlık üzerine kurulduğunu ifade etti.
Türkiye’de enerji talebi nüfus artışı, şehirleşme ve ekonomik büyüme ile birlikte sürekli yükseliyor. Yapay zeka odaklı veri merkezleri, elektrikli mobilite ve su arıtma tesisleri gibi yeni faktörler de talebi artırıyor. Bakan Bayraktar, ülkenin enerji ithalatına yıllık yaklaşık 70-80 milyar dolar ödediğini ve bu bağımlılığın azaltılmasının temel hedeflerden biri olduğunu söyledi.
Karbonsuzlaşma hedefi doğrultusunda Türkiye, 2053’te karbon nötr bir ekonomi olmayı amaçlıyor. Bu hedefe ulaşmak için enerji dönüşümü aralıksız devam ediyor.
Bayraktar, “Türkiye için Yeni Enerji Mimarisi” veya “Vizyon 2040” olarak adlandırılan programın temelinde elektrifikasyonun yattığını belirtti. Türk ekonomisinin binalardan sanayiye, ulaşımdan tarıma ve imalata kadar tamamen elektriklendirilmesi planlanıyor.
Vizyon 2040, beş temel politika alanından oluşuyor: yenilenebilir enerji, enerji verimliliği, nükleer enerji, petrol ve doğal gaz ile madenler. Türkiye, özellikle güneş ve rüzgar enerjisi potansiyelini daha fazla değerlendirmeyi hedefliyor. Hem yerli hem de yabancı yatırımcıların bu pazara girme konusunda giderek artan bir ilgisi görülüyor.
2024-2030 Ulusal Enerji Verimliliği Eylem Planı kapsamında yaklaşık 20 milyar dolarlık yatırım ve birincil enerji tüketimini yüzde 15 azaltma hedefleri bulunuyor. Nükleer enerji, karbonsuzlaşma hedefleri için kritik önem taşıyor; büyük ölçekli santrallerin yanı sıra küçük modüler reaktörler (SMR) alanında da yatırım ve işbirliği fırsatları değerlendiriliyor.
Petrol ve doğal gaz, enerji dönüşümü sürecinde önemini korurken, arama, üretim faaliyetleri ve boru hattı gibi altyapı yatırımları devam edecek. Madenler, enerji dönüşümünün temel unsurlarından biri olarak öne çıkıyor; bakır, kritik mineraller ve nadir toprak elementlerine yönelik talep artacak.
2040 vizyonunda dijitalleşme, altyapı ve bölgesel bağlantılar da yatay politika alanları olarak öne çıkıyor. Elektrik iletim şebekesinin güçlendirilmesi için 2035’e kadar en az 30 milyar dolar, dağıtım şebekesi için ise en az 50 milyar dolarlık yatırım planlanıyor. Doğal gaz depolama tesisleri, yeniden gazlaştırma terminalleri ve boru hatları gibi altyapılar da geliştirilecek.
Türkiye, komşu ülkelerle doğal gaz, elektrik ve petrol alanlarında daha fazla bağlantı kurmayı amaçlıyor. Enerji piyasalarında öngörülebilirliğin sermaye çekmek açısından önemli olduğu vurgulandı.
Bakanlık, Türkiye Petrolleri, Eti Maden, BOTAŞ, Elektrik Üretim AŞ (EÜAŞ) ve Türkiye Elektrik İletim AŞ (TEİAŞ) gibi kamu şirketlerinin yeniden yapılandırılması ve reforme edilmesine yönelik çalışmalar yürütüyor. Bu şirketlerin daha güçlü “ulusal şampiyonlar” haline gelmesi ve Türkiye dışında da daha aktif faaliyet göstermesi hedefleniyor.
Türkiye Petrolleri’nin mevcut üretiminin 2028’de 550 bin varile ulaşması, 2035’te ise günlük 1 milyon varil üretim kapasitesine sahip bir şirket haline gelmesi hedefleniyor. EÜAŞ’ın da yeniden yapılandırılarak Avrupa’nın en büyük yenilenebilir enerji şirketlerinden birinin oluşturulması amaçlanıyor.
Toplantıda, 2040’a kadar yaklaşık 13 milyon elektrikli ve 3-4 milyon hibrit aracın trafiğe çıkması beklenirken, bunun elektrik ihtiyacını artıracağı belirtildi. Bakan Bayraktar, SMR’lere ilişkin yasal düzenlemelerin gelecek aylarda TBMM’ye sunulacağını ve 2027’de hayata geçirilmesi için hukuki altyapının güçlendirileceğini açıkladı.
TAİK Başkanı Murat Özyeğin, Türkiye’nin enerji dönüşümünün sadece ülke için değil, küresel enerji güvenliği bakımından da önem taşıdığını vurguladı. Özyeğin, bu kapsamda daha güçlü iletim altyapısına, yüksek depolama kapasitesine ve dijitalleşmiş şebekelere ihtiyaç duyulduğunu ifade etti.
